 De Leusderheide was in de periode 1941 - 1945 een van de grootste fusilladeplaatsen in Nederland. Slechts een eenvoudig kruis herinnert hieraan. Op de Leusderheide werden zo'n 240 oorlogsdoden op 21 plaatsen begraven. Het kruis staat op de plaats waar vier van de 21 massagraven werden blootgelegd.
De onderstaande informatie is grotendeels afkomstig uit het boekje ‘ Zichtbaar Verleden’, door mevrouw Rie Vroon-Roubos. De heer P. Rodenburg zond aanvullende gegevens betreffende de ID.
Op de Leusderheide staat midden tussen het struikgewas op een kleine heuvel in het gebied van de schietbanen een eenvoudig wit kruis met de letters R.I.P. Dit is de afkorting van het Latijnse: ‘requiescat in pace’ (= rust in vrede). Op deze plaats zijn op 20 juli 1943 twintig mensen van de Inlichtingendienst geëxecuteerd, waaronder een van de oprichters ervan, ir. J.A.W. van Hattem.
Hij was de naaste medewerker en opvolger van mr. B.P.M. ten Bosch, een van de twee oprichters van de kort na 28 augustus 1940 opgerichte Inlichtingendienst (ID). Op 6 maart 1942 werd Van Hattem gearresteerd. Na hem volgden nog meer leden van deze groep. In het voorjaar van 1943 werd tegen allen de doodstraf uitgesproken.
De namen van de gefusilleerden:
Blaauw, Robert, 26 jr, student, Leiden.
Mr. baron Van der Borch van Verwolde, Willem Hendrik Emile, 33 jr, Amsterdam.
Ten Bosch, Johan Jacob Diederik, 28 jr, Den Haag.
Braat, Bartholomeus Marinus Cristoph, 31 jr, Den Haag.
Brasser, Jacob, 28 jr, Westkapelle.
Brejaart, Franciscus Jacobus, 26 jr, Bergen op Zoom.
Ir. van Doornik, Werner Heinrich, 28 jr, Den Haag.
Van Hattem ("Van Haeften"), Johan A.W., 29 jr, Den Haag.
Ir. van Hattem, Willem, 25 jr, Delft.
Ir. Kamp, Kars Lucas, Doetinchem.
Kooijmans, Willem, 20 jr, Amsterdam.
Von Oven, Friedrich Alexander, Den Haag.
Pagter, Gerardus, 28 jr, Middelburg.
Pienbroek, Johannes Willem, 25 jr, Delft.
Ir. Stenger, Jan, 32 jr, Utrecht.
Strobos, Jacob, 23 jr, Amsterdam.
Sturm, Cornelis Willem, 33 jr, Middelburg.
Tuijl, Gerard Abraham, 35 jr, Den Haag.
Wegerif, Cornelis, 23 jr, Rotterdam.
Snijders, Adolf, 23 jr, Amsterdam.
Na de oorlog zijn zestien personen van deze groep op begraafplaats Rusthof en vier personen elders in Nederland herbegraven. Een broer van Van Hattem vroeg in 1953 aan de gemeente Amersfoort een eenvoudig houten kruis aan te brengen op de plaats waar het massagraf had gelegen*.
Aan dit verzoek werd voldaan. Op zaterdag 24 april 1954 is dit kruis daar geplaatst. De eerste herdenking bij het kruis vond op 4 mei van dat jaar plaats. Nu is het stil geworden rond dit kruis.
Het gedenkkruis staat op militair oefenterrein en kan alleen bezocht worden na voorafgaande toestemming.
* Uit de archieven blijkt dat het verzoek is gedaan door een broer van de gefusilleerde R. Blauw (Bron: C. Biezeveld 19 nov 01).
|
